مزیت رقابتی و تحلیل پورتر

مزیت رقابتی و تحلیل پورتر

مزیت رقابتی، موقعیت مطلوبی است که سازمان ها برای سودآوری بیشتر نسبت به رقبا، در جست و جوی آن هستند. برای به دست آوردن و حفظ مزیت رقابتی، یک سازمان باید بتواند در بازار هدف، ارزش متمایزی نسبت به رقبا نشان دهد. در این مقاله علاوه بر توضیح «تحلیل پورتر» راهکارهایی ارائه خواهد شد که با استفاده از آن ها می توانید مزیت رقابتی سازمان خود را پیدا کنید.

مزیت رقابتی

اگر شرکتی کالایی را با قیمتی کمتر از کالای مشابه رقبا تبلیغ کند، احتمالاً این شرکت دارای مزیت رقابتی خواهد بود. یا مثلا اگر قیمت محصول بالاتر است اما ویژگی های منحصر به فردی دارد که در محصولات سایر رقبا یافت نمی شود، این خود می تواند یک مزیت رقابتی باشد که مخاطب حاضر است به خاطرش پول بیشتری پرداخت کند. اما سوال اصلی این است که شما به عنوان صاحب یک کسب و کار چگونه می توانید مسیر صحیح را پیش بگیرید و بهترین مزیت رقابتی را برای شرکت خود انتخاب کنید.

تحلیل رقابت و 5 نیروی پورتر

تحلیل رقابت و 5 نیروی پورتر

در دهه 1980 ، پروفسور مایکل پورتر از مدرسه تجارت هاروارد، چارچوبی را در مورد چگونگی تفکر استراتژیک رهبران برای پیروزی در رقابت ایجاد نمود. پورتر پیشنهاد کرد که شرکت ها پنج معیار، یا به قول خودش پنج نیروی مهم را تحلیل کنند تا درک صحیحی از فضای رقابتی به دست آورند.

پنج نیروی پورتر یک مدل جایگزین برای تحلیل SWOT است که پورتر آن را به دانشجویان خود در هاروارد تدریس می کرد، اما احساس کرد که این ابزار محدودیت هایی دارد. زیرا به عقیده او تمرکز SWOT بیش از آن که بر روی صنایع باشد، بر روی شرکت های خاص است. پورتر می خواست به چارچوبی دست پیدا کند که به صورت جامع و در کل صنعت، به فضای رقابتی نگاه کند. چارچوب ساده ای که پورتر برای رسیدن به مزیت رقابتی در بازار ایجاد کرد، امروزه نیز در مدارس بازرگانی تدریس می شود.

تکنیک های پورتر برای تحلیل رقابت

تکنیک های پورتر برای تحلیل رقابت

پورتر در کتاب «استراتژی رقابتی: تکنیک هایی برای تجزیه و تحلیل صنایع و رقبا» نشان داد که میزان جذابیت یک بخش(Segment)  بازار، توسط پنج نیروی رقابتی تعیین می شود:

تهدید تازه واردها : ورود یک رقیب جدید به بازار چقدر آسان است؟

رقبای موجود: چه تعداد از رقبا محصولی مشابه را با قیمت مشابه عرضه می کنند؟

تهدید محصولات یا خدمات جایگزین: احتمال اینکه مشتری به کالایی جایگزین روی آورد چقدر است؟

قدرت خریداران: پایین آوردن قیمت ها برای خریداران چقدر آسان است؟

قدرت تأمین کنندگان: بالا بردن قیمت ها برای تأمین کنندگان چقدر آسان است؟

از سه نیروی اول گاهی به عنوان رقابت افقی و از دو نیروی بعدی به عنوان رقابت عمودی یاد می شود. رقابت عمودی به زنجیره تأمین، قیمت مواد اولیه، هزینه نیروی کار و ارتباط مشتری با یک محصول، برند یا شرکت بستگی دارد.

تکنیک های پورتر برای ایجاد عملکرد برتر

پورتر در کتاب 1985 خود به نام «مزیت رقابتی: ایجاد و تداوم عملکرد برتر» این طور می نویسد که پس از ایجاد پتانسیل سودآوری در بازار، گام بعدی در رسیدن به مزیت رقابتی، انتخاب یکی از دو رویکرد «کم هزینه» یا «مبتنی بر تمایز» است. پس از آن، نوبت به سومین عنصر می رسد که پورتر آن را «تمرکز» می نامد؛ در این بخش مشخص می شود که بازار هدف محصول یا خدمت چه کسانی هستند.

استراتژی هدایت هزینه: آیا محصولات یا خدمات باید با قیمت کمتری از رقبا ارائه شود؟

استراتژی تمایز: آیا محصولات یا خدمات باید به قدری ویژه و منحصر به فرد باشد که مشتریان مایل به پرداخت قیمت بیشتر باشند؟

استراتژی تمرکز: آیا محصول یا خدمات باید بازارهای خاصی را هدف قرار دهد که توسط رقبا نادیده گرفته شده است؟

پورتر همچنین از دیدگاه بلندمدت و پایدار به استراتژی های رقابتی نگاه کرد و اظهار داشت که ایجاد یک مزیت رقابتی پایدار، نه تنها به تقویت وجهه یک شرکت در بازار کمک می کند، بلکه بر ارزش بالقوه و درآمد آینده سازمان نیز اثر می گذارد.

چگونه یک مزیت رقابتی پایدار ایجاد کنیم

چگونه یک مزیت رقابتی پایدار ایجاد کنیم

جی بی بارنی، متخصص مدیریت استراتژیک، مقاله ای را در سال 1991 منتشر کرد که در آن ایده های پورتر را گسترش داد و عنصری را برای حفظ مزیت رقابتی در طول زمان اضافه کرد. مقاله بارنی با عنوان «منابع شرکت و مزیت رقابتی پایدار» پیشنهاد می کند به جای این که در تحلیل فضای رقابتی فقط به تأثیرات بیرونی پرداخته شود، به درون سازمان هم توجه شود.

بارنی نوشت که ساختارهای قبلی، از جمله پورتر، بر این فرضِ نادرست بنا شده بود که همه شرکت های یک صنعت، دارای صفاتی یکسان هستند. بارنی خاطرنشان کرد این تفاوت های هر یک از شرکت ها است که باید برای دستیابی به یک مزیت رقابتی مورد استفاده قرار گیرد.

چارچوب RBV

بارنی پیشنهاد استفاده از چارچوبی به نام Resource-based View) RBV) را مطرح می کند. این چارچوب بر شایستگی های اصلی شرکت و ترکیبی از مهارت ها و منابعی که شرکت را در مقایسه با رقبا متمایز می کند، متمرکز است.

بارنی اظهار داشت برای این که منابع به عنوان منابع مزیت رقابتی پایدار حفظ شوند، باید ارزشمند، نادر، تکرار نشدنی و غیرقابل جایگزینی باشند. بارنی همچنین منابع را به دو دسته ملموس(مثل تکنولوژی های مدیریت آنلاین کسب و کار) و ناملموس(مثل تصویر مثبت برند) تقسیم کرد.

شرکت ها برای استفاده از صلاحیت های اصلی، می توانند با شناسایی منابع کلیدی خود شروع کرده و سپس با استفاده از چارچوب پیشنهادی بارنی تعیین کنند که این منبع برای ایجاد مزیت رقابتی تا چه اندازه پایدار است.

استفاده از تکنولوژی های جدیدی مثل نرم افزار حقوق و دستمزد، دستگاه حضور غیاب و یا رهگیری آنلاین کارمندان به تعبیر بارنی می تواند یک مزیت رقابتی ناملموس تلقی شود. این سامانه ها به شما کمک می کنند که از رقبای خود متمایز شوید و در کسب و کارتان پیشرفت کنید.

همین امروز ثبت نام کنید تا از 30 روز دموی رایگان محصولات کارسو بهره مند شوید.

کارسو؛ دستیار آنلاین کسب و کار شما.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *